Gebruiken en tafelmanieren
Yin-yang
De yin-yang filosofie, waarin ogenschijnlijk tegengestelde krachten in harmonie moeten zijn, wordt ook in de keuken en op tafel toegepast. Praktisch gezien betekent dit dat de gerechten gebalanceerd uitgekozen moeten worden: zoet en zout, gebakken en gestoomd, vlees en groenten. Ook de volgorde van de gerechten is gebonden aan yin-yang; zo wordt soep aan het eind van de maaltijd opgediend zodat het vaste voedsel niet ‘in de soep verdrinkt’. Ook rijst komt pas aan tafel nadat de hoofdgerechten zijn geserveerd, wat zeker ook te maken heeft met de toenemende welvaart. Eten is een sociale gebeurtenis dus hoe meer zielen des te meer vreugd maar acht stoelen aan tafel is het best. Er wordt niet individueel besteld, de schotels worden met elkaar gedeeld en op een draaiplateau (een ‘Lazy Daisy’) in het midden van de -bij voorkeur ronde- tafel gezet.

Chopsticks
Messen zijn voor het snijden in de keuken en eetstokjes voor aan tafel, dat is al 2000 jaar lang zo. Het gebruik van chopsticks verklaart ook waarom in de Chinese keuken alles in kleine stukjes wordt gesneden. Toch is het niet voor alle westerlingen even eenvoudig om spareribs of rijst met chopsticks te eten. Steeds meer restaurants komen met bestek aan als er westerse gasten zijn, maar met stokjes smaakt alles beter.
Aan tafel pakt ieder zelf wat van de schotels en eet uit een eigen kommetje, al dan niet gevuld met rijst. De gerechten worden één voor één geproefd, niets wordt door elkaar gehusseld. Het getuigt van goede manieren om chopsticks of een lepel te gebruiken waarmee alleen wordt opgeschept en niet mee gegeten. In de praktijk wijkt men hier vaak van af, evenals de regel dat de stokjes niet je mond mogen raken.

Oefenen met chopsticksSlurpen magKoks met onderscheiding

Do’s and don’ts
Zet nooit de chopsticks rechtop in de rijst; dit wordt geassocieerd met de dood (branden van wierrook), laat je stokjes niet vallen want dit brengt ongeluk, wijs er niet mee en rommel er niet mee in de schotels. Schenk nooit alleen voor jezelf thee, bier of wijn in, pik niet de beste stukjes vlees of vis van de schaal, bedien een tafelgenoot maar gebruik hierbij nooit je eigen stokjes.
Het is geen probleem om te smakken, slurpen en boeren te laten, met volle mond praten, botjes en graten op tafel te leggen (of soms zelfs op de grond te spugen)

Kooklessen
In de steden die we aandoen zullen we een dagdeel besteden aan kooklessen. In Shanghai krijgen we les in het Old Shanghai Restaurant; in Beijing, Guangzhou, Xi’an en Chengdu hebben we les in kookscholen en kookinstituten. Alhoewel deze er eenvoudig uit zien in vergelijking met die in het westen (soms staan de leerlingen buiten op grote hakblokken te oefenen) zijn ze allen gerenommeerd en scoren hoog bij nationale competities. De lessen worden gegeven door professionele koks die echter meestal het engels niet machtig zijn. Tidens de lessen is er een vertaler aanwezig.
Chinese koks in spe leren eerst de techniek van hakken en snijden waarbij ze eindeloos oefenen op aardappels en andere knollen. Als ze dit goed onder de knie hebben volgen de lessen aan het fornuis en achter de wok. De laatste fase van hun opleiding wordt besteed aan de garnering van de schotels want presentatie is in de Chinese keuken bijna net zo belangrijk als smaak. Zoveel tijd hebben wij niet, maar tijdens de lessen wordt geprobeerd om toch de basis van de Chinese keukengeheimen te doorgronden. Er is gekozen voor (lokale) gerechten die ook thuis gemaakt kunnen worden. De moeilijkheidsgraad verschilt van eenvoudige tot meer complexe schotels. Bijgerechten en hoofdgerechten, vis, schaaldieren, vlees en groenten staan allen op het menu.

Shopping!
Niet alleen op cultureel en culinair gebied is China onovertreffelijk, ook die andere belangrijke culturele bezigheid van het winkelen mag niet vergeten worden. Naast toeristenprullaria is er ook veel moois te vinden op markten, in warenhuizen en in speciaalzaken. Thee, chopsticks, vliegers, jade, parels, serviesgoed, lakwerk, zijde, cloisonne, kalligrafie en (pen)tekeningen zijn de traditionele producten die vaak gekocht worden. De meer ambitieuze shopper kan ook goed terecht voor moderne Chinese kunst die nu in het westen steeds meer gewaardeerd wordt. Het is oppassen met het kopen van cd’s, dvd’s en merkkleding, vaak zijn deze illegale kopieën en kunnen door de douane in beslag genomen worden.
De beste plekken voor het serieuze shoppen:
Beijing: de Parel Markt (Hongqiao Shichang), heel groot aanbod van zoet- en zoutwater parels in allerlei kwaliteiten; Friendship Store voor traditionele Chinese ‘arts and crafts’; Sanlitun Yashou kledingmarkt en de Silkmarket voor goedkope nep- en merkkleding; Liulichang Antique Street; Foreign Language Bookstore voor (engelstalige) boeken over China, kunst en koken.
Shanghai: dè plek voor moderne Chinese kunst. Goede galleries zijn Art-50, ShangART, Room with a View, Bizart, Easthouse en Aura. Voor prachtige kleding en (woon)accessoires, met klassieke Chinese invloeden mag Shanghai Tang van de ontwerper David Tang niet gemist worden.
Xi’an: prachtige zijde dekbedovertrekken, kussens, spreien en kleding is te vinden in Xian Qin Jin Tang Silk, niet ver vanaf het Terracotta Leger.
Chengdu: Songxianqiao Markt voor antiek en ‘arts and crafts’, Wuhou Henjie voor Tibetaanse kunstvoorwerpen.